DZIECI DYSLEKTYCZNE | Psychologia kliniczna

DZIECI DYSLEKTYCZNE

Do zaburzeń, które sprawiają wiele kłopotów nauczycielom i często są przyczyną fałszywej oceny możliwości intelektualnych dziecka, należą trudności w nauce czytania. Dla określenia tego rodzaju zaburzeń spotyka się w literaturze różne terminy, jak: dysleksja, aleksja, legastenia, używane przeważnie zamiennie.
O zaburzeniach dyslektycznych mówimy wyłącznie w tych przypadkach, które cechuje normalny poziom inteligencji, wykluczamy natomiast dzieci niedorozwinięte umysłowo, u których trudności w nauce czytania występują na tle ogólnego obniżenia ich zdolności do uczenia się. Gdy więc rozpatrujemy dzieci wykazujące trudności w nauce czytania, mamy na myśli te z nich, które mają normalne możliwości intelektualne, a pomimo to nie potrafią nauczyć się płynnie czytać.
Dane dotyczące liczby dzieci z zaburzeniami czytania są różne. Ver-non podaje np. dla Anglii 20,3% wśród dzieci 11-letnich, 4,3»/o wśród dzieci 15-letnich i 2% wśród 18-letnich. Na ogół przyjmuje się, że około 10% dzieci ma trudności w nauce czytania, z tym, że odsetek tych dzieci jest większy w klasach niższych, a mniejszy wśród dzieci starszych. Z danych statystycznych wynika także, że zaburzenia w nauce czytania spotyka się częściej wśród chłopców niż wśród dziewcząt. Stosunek dziewcząt i chłopców skierowanych do rozmaitych poradni z powodu trudności w czytaniu wynosi l : 4, a zdaniem Ch. B. Shawa (1966) jest on jeszcze mniej korzystny dla chłopców. Różnice między płciami w tej dziedzinie nie znalazły jeszcze dotychczas zadowalającego wyjaśnienia.
Proces czytania jest złożony i wymaga od dziecka wielu skomplikowanych czynności psychicznych. Rozpoznawanie liter, a więc znaków graficznych o abstrakcyjnych kształtach, czasami bardzo do siebie podobnych, wymaga różnicowania subtelnych szczegółów. Dziecko musi prawidłowo spostrzegać kształty liter, aby mogło je odróżnicowywać. W rozpoznawaniu liter odgrywa rolę nie tylko ich kształt, ale także położenie, dlatego do nauczenia się czytania potrzebna jest też orientacja przestrzenna. Zaburzenia w orientacji przestrzennej mogą powodować wadliwe odtwarzanie kierunkowych kształtów graficznych. Szczególne trudności występują wtedy przy ujmowaniu kształtów asymetrycznych. Dziecko, u którego występują zaburzenia orientacji przestrzennej, myli ze sobą litery o podobnym kształcie, ale o różnym położeniu, a więc takie jak
p-g, d-b.
Nauka czytania wymaga, oprócz prawidłowej percepcji wzrokowej, także prawidłowej percepcji słuchowej. W mowie potocznej dziecko może nie słyszeć słów wyraźnie i samo je także wymawiać w sposób niewyraźny. Ucząc się czytać musi jednak dokładnie słyszeć i zapamiętać poszczególne słowa, a następnie uświadomić sobie, że można je rozłożyć na dźwięki, którym odpowiadają litery. Następną fazą jest nauczenie się, że litery i odpowiadające im dźwięki zestawione razem w pewnym układzie tworzą słowa. Jasne jest, że trudności powstają często u dzieci, gdy mają przypominać sobie dokładną kolejność dźwięków w słowie i łączyć
(je w całe słowa.
Trudności i zaburzenia mogą powstać w różnych fazach skomplikowanego procesu nauki czytania.
W celu ustalenia poziomu czytania zestawia się, podobnie jak przy określaniu poziomu intelektualnego, tzw. wiek czytania z wiekiem umysłowym dziecka. Wiek czytania określa się na podstawie poziomu czytania przeciętnych uczniów w odpowiednim wieku życia. Gdy wiek czytania dziecka odpowiada wiekowi jego inteligencji, wtedy poziom czytania dziecka znajduje się na poziomie jego rozwoju umysłowego. W przypadku, gdy wiek czytania jest niższy, należy wyjaśnić przyczyny tego zjawiska.
W wyniku badań przeprowadzonych nad zjawiskiem dyslekcji wyprowadzano rozmaite wnioski dotyczące przyczyn trudności w nauce czytania. Jedni autorzy uważają za główną przyczynę zaburzeń czynniki dziedziczne, wskazując na występowanie trudności w nauce czytania u wielu członków tych samych rodzin, inni podkreślają raczej znaczenie czynników dydaktycznych, t j. niewłaściwej metody nauczania bądź też trudności natury emocjonalnej.
Teza o konstytucjonalnej niedojrzałości dziecka do podjęcia nauki czytania podkreśla znaczenie czynnika wrodzonego. Umysł dziecka w wieku 6 czy 7 lat nie zawsze jest dojrzały do wykonywania tych operacji psychicznych, których wymaga proces czytania. Należy więc rozpocząć naukę czytania później, aby uniknąć tych trudności. Niedojrzałość konstytucjonalna jest w gruncie rzeczy niedojrzałością umysłową i należy traktować ją w sposób podobny jak opóźnienie rozwoju. Jednakże Wali (1945, 1946) wykazał, że dzieci, których iloraz inteligencji wynosi poniżej 70, mogą nauczyć się czytać, natomiast niektóre dzieci z inteligencją w normie mają duże trudności z nauką czytania.
Część autorów podkreśla wpływ zaburzeń mowy na powstawanie trudności w czytaniu. Monroe (1932) stwierdził, że 27°/o dzieci dyslektycznych
miało zaburzenia mowy w porównaniu z 8°/o grupy kontrolnej. Według danych A. Jadoulle’a (1962), aż 50% dzieci z zaburzeniami mowy wykazuje trudności w nauce czytania.
W literaturze podkreśla się także bardzo często związek między dysleksją a zaburzeniami lateralizacji, stwierdzając występowanie trudności w nauce czytania szczególnie u dzieci leworęcznych. Reprezentantem tej teorii był S. T. Orton (1930), odnosząc trudności czytania do tego, co nazwał “stref osymbolią”. “Polega ona na tym, że ślady w półkuli nie dominującej, które normalnie nie biorą udziału w procesie czytania, aktywizują się przy uszkodzeniu półkuli dominującej, powodując powstawanie zakłóceń”. Liczne badania nad korelacją między leworęcznością i skrzyżowaną lateralizają a trudnościami czytania wykazały, że sprawa jest bardziej skomplikowana niż się to dawniej wydawało. Nikt nie udowodnił, aby zmuszanie dziecka leworęcznego do posługiwania się prawą ręką było przyczyną trudności w nauce czytania, niemniej jednak dzieci leworęczne i oburęczne mają więcej trudności w szkole aniżeli dzieci praworęczne. Z drugiej jednak strony, wśród dzieci dobrze czytających, u SS^/o stwierdzono lateralizację skrzyżowaną.
Według H. Spłonek (1965, s. 214), wyodrębnia się następujące odchylenia od normy w czytaniu jako charakterystyczne dla zaburzeń procesu lateralizacji:
1. Statystyczne odwracanie liter. Dziecko miesza ze sobą litery o podobnych kształtach, a innym położeniu i kierunku (bd, pb, un, wm).
2. Dynamiczne odwracanie liter. Dziecko przestawia litery, zmieniając ich kolejność.
3. Uporczywe opuszczanie lub dodawanie liter, a nawet całych sylab i wyrazów.
4. Błędne odtwarzanie liter. Dziecko niedokładnie odczytuje i pisze zarówno niektóre spółgłoski, jak i samogłoski, np. los czyta jak las, sęk jak sok itp. -~
Należy jednak stwierdzić, że nie wszystkie dzieci z zaburzeniami procesu lateralizacji mają trudności w nauce czytania, jak również, że wymienione wyżej trudności mogą wystąpić u dzieci, u których łateralizacja normalnie jest rozwinięta.

Artykuł dotyczy następujących zagadnień:

  • nauka czytania dla dzieci dyslektycznych
  • nauka czytania b d
  • poziom inteligencji u dzieci oburęcznych

Inne tematy, które mogą cię zainteresować:

Samobójstwa i zaburzenia psychiczne (zwłaszcza depresje).
PSYCHOLOGIA KRYZYSU
Patogeneza i epidemiologia.
Wróćmy do naszego pacjenta z tym objawem chęci użycia ostrego narzędzia w celu unieszkodliwienia własnej matki i przyszłej żony
Definicje.
Zaburzenia osobowości.
Leczenie zaburzeń seksualnych.
W związku z tym nie tyle je tłumi, co zamienia
Pochwica Skurcz mięśni otaczających pochwę, powodujący zamknięcie wejścia do pochwy.
Obraz kliniczny zaburzeń seksualnych.

Chcesz dodać swoje ogłoszenie na Defipedii? Wyślij nam informacje wylistowane w sekcji Dodanie ogłoszenia.

 June 25, 2010 ·  
 Opublikowano w: Psychologia kliniczna